خانه های تاریخی شیراز

سفر به شیراز، سفر به قلب تاریخ و فرهنگ ایران است. قدم زدن در کوچه‌پس‌کوچه‌هایی که عطر بهارنارنج آن‌ها را پر کرده و تماشای بناهایی که هر آجرشان داستانی از گذشته را روایت می‌کند، تجربه‌ای تکرارنشدنی است. در این میان، خانه های تاریخی شیراز به عنوان بخش جدایی‌ناپذیر از جاهای دیدنی شیراز، نه تنها محل سکونت گذشتگان، بلکه موزه‌های زنده هنر، معماری و سبک زندگی ایرانی هستند. شناخت این مکان‌ها به شما کمک می‌کند تا نگاهی عمیق‌تر به تاریخ این شهر داشته باشید. در ادامه این مقاله، همه آنچه باید درباره این میراث ماندگار بدانید را بررسی کرده‌ایم.

لیست خانه های تاریخی شیراز

وقتی صحبت از بناهای تاریخی شیراز می‌شود، ذهن ما ناخودآگاه به سمت خانه‌هایی می‌رود که با حیاط‌های مرکزی، حوض‌های آبی فیروزه‌ای و بادگیرهای بلند، اقلیمی دلپذیر در گرمای کویر ساخته‌اند. اگر برایتان سوال است که بافت تاریخی شیراز کجاست، باید بدانید که این بافت عمدتاً در مرکز شهر و پیرامون مجموعه‌هایی نظیر بازار وکیل، مسجد نصیرالملک و حرم شاهچراغ گسترده شده است. این خانه‌ها، برخلاف خانه‌های مدرن، دارای معماری درون‌گرا هستند؛ یعنی پلان خانه های قدیمی شیراز به گونه‌ای طراحی شده که بیشترین تمرکز بر حیاط مرکزی است تا آرامش و محرمیت حفظ شود. در جدول زیر، لیستی از شاخص‌ترین خانه‌های تاریخی را آورده‌ایم.

بسیاری از گردشگران کنجکاو هستند بدانند آیا می‌توان این خانه‌ها را خریداری کرد یا خیر؛ باید گفت که خانه های شیراز برای فروش در بافت تاریخی، بسیار محدود و تحت نظارت سازمان میراث فرهنگی هستند و اغلب آن‌ها کاربری فرهنگی یا گردشگری دارند، نه مسکونی شخصی. 

نارنجستان قوام شیراز

عمارت نارنجستان قوام یکی از باشکوه‌ترین شاهکارهای معماری دوره قاجار در شیراز است که ساخت آن بین سال‌های ۱۲۵۷ تا ۱۲۶۷ خورشیدی، به دستور علی‌محمد خان قوام‌الملک انجام شد. این مجموعه به دلیل درختان نارنج فراوانی که در حیاط متقارن و زیبای آن کاشته شده‌اند، به این نام شهرت یافته است. عمارت اصلی در انتهای باغ قرار دارد و شاه‌نشین آن با آینه‌کاری‌های بی‌نظیر، گچ‌بری‌های ظریف، نقاشی‌های سقفی بر روی چوب (مرجوک) و پنجره‌های ارسی با شیشه‌های رنگی، اوج هنر هنرمندان شیرازی را به نمایش می‌گذارد. پلان خانه های قدیمی شیراز در این بنا به صورت تفکیک کامل بخش دیوانی (اداری و پذیرایی از مهمانان رسمی) از بخش اندرونی پیاده شده است.

هتل‌های نزدیک نارنجستان قوام شیراز:

• هتل زندیه شیراز 
• هتل پارس شیراز 
• هتل شیرازیس 
• هتل بین‌الحرمین شیراز 

خانه زینت الملک شیراز

این عمارت تاریخی در واقع بخش اندرونی مجموعه قوام بوده و محل سکونت خاندان قوام‌الملک، به‌ویژه خانه زینت الملک شیراز (دختر حبیب‌الله خان قوام‌الملک)، بوده است. این خانه از طریق یک راهروی زیرزمینی به عمارت نارنجستان قوام متصل می‌شود. حیاط این خانه دارای یک حوض بزرگ و باغچه‌های زیباست و شاه‌نشین آن با آینه‌کاری‌ها و نقاشی‌های گل‌ومرغ و تصاویر زنان اروپایی تزئین شده است. یکی از جذابیت‌های اصلی این خانه، زیرزمین وسیع و سراسری آن است که امروزه به موزه مادام توسو شیراز (موزه تندیس مشاهیر شیراز) تبدیل شده و مجسمه‌های مومی شخصیت‌های تاریخی فارس در آن نگهداری می‌شود.

هتل‌های نزدیک خانه زینت الملک شیراز :

• هتل بین‌الحرمین شیراز
• هتل ارگ شیراز 
• هتل زندیه شیراز
• هتل سنتی نیایش شیراز 

خانه محتشم شیراز

خانه محتشم شیراز از جمله بناهای ارزشمند و نسبتاً خلوت‌تر بافت قدیمی است که در محله تاریخی سنگ‌سیاه قرار دارد. این خانه متعلق به دوره قاجار بوده و نمونه‌ای برجسته از معماری درون‌گرای ایرانی است. تزئینات آجری فوق‌العاده در نما، گچ‌بری‌های ظریف در اتاق‌ها و سقف‌های چوبی نقاشی‌شده از ویژگی‌های هنری این اثر ملی است. حیاط دنج و حوض سنگی وسط آن، اتمسفری کاملاً نوستالژیک و آرامش‌بخش دارد و بازدید از آن، شما را از هیاهوی شهری دور می‌کند.

هتل‌های نزدیک خانه محتشم شیراز:

• هتل سنتی نیایش شیراز 
• بوتیک هتل اسدی شیراز
• هتل ارگ شیراز 

خانه منطقی‌نژاد (موزه موسیقی)

خانه منطقی‌نژاد که در اواخر دوره قاجار ساخته شده، در نزدیکی میدان احمدی واقع شده است. بخش شاه‌نشین این خانه یکی از زیباترین آینه‌کاری‌ها و بادگیرهای متقارن را در میان خانه‌های شیراز دارد. دریچه‌ها و ارسی‌های شیشه‌رنگی این بنا با تابش نور خورشید، بازی رنگ فوق‌العاده‌ای روی فرش‌ها و دیوارهای گچ‌بری شده ایجاد می‌کنند. این خانه امروزه به عنوان موزه موسیقی شیراز فعالیت می‌کند و محل نمایش سازهای سنتی ایران و کارگاه‌های ساخت ساز است.

هتل‌های نزدیک خانه منطقی نژاد شیراز:

• هتل بین‌الحرمین شیراز 
• هتل سنتی نیایش شیراز
• هتل سنتی راوی شیراز 

خانه فروغ‌الملک (موزه مشکین‌فام)

این عمارت سه طبقه در سال ۱۲۱۰ خورشیدی (دوران اواخر قاجار و اوایل پهلوی) توسط فروغ‌الملک قوامی در زمینی به مساحت ۱۰۲۰ متر مربع ساخته شد. این بنا شامل پاسیو، شاه‌نشین، حوض‌خانه، حمام و دو حیاط (اندرونی و بیرونی) است که با استفاده از ارسی‌های چوبی بزرگ به هم متصل می‌شوند. خانه فروغ‌الملک در حال حاضر به عنوان موزه هنرهای تجسمی مشکین‌فام شناخته می‌شود و آثار نقاشی، عکاسی، خوش‌نویسی و سنگ‌تراشی هنرمندان خانواده مشکین‌فام و دیگر هنرمندان فارس در آن اکران شده است.

هتل‌های نزدیک خانه فروغ الملک شیراز:

• هتل سنتی نیایش شیراز 
• هتل زندیه شیراز 
• هتل بین‌الحرمین شیراز

خانه سعادت (موزه خاتم)

خانه سعادت یکی دیگر از جاذبه‌های زیبای دوران قاجار در شیراز است که در محله سنگ‌سیاه قرار دارد. این خانه دارای حیاطی مصفا با حوضی فیروزه‌ای و اتاق‌هایی با پنجره‌های چوبی ارسی است. کاشی‌کاری‌های سردر ورودی و گچ‌بری‌های ستون‌ها از شاخصه‌های معماری آن هستند. به دلیل اهمیت هنر خاتم‌کاری در شیراز، سازمان میراث فرهنگی این خانه را به موزه خاتم و کارگاه زنده تولید صنایع‌دستی تبدیل کرده است تا بازدیدکنندگان با این هنر دست‌ساز اصیل آشنا شوند.

هتل‌های نزدیک خانه سعادت شیراز:

• هتل زندیه شیراز
• هتل ارگ شیراز 
• هتل سنتی لشکری شیراز 

خانه ضیائیان شیراز

خانه ضیائیان متعلق به یکی از پزشکان و خاندان‌های سرشناس شیراز بوده و معماری آن به دوران قاجار بازمی‌گردد. ویژگی برجسته این بنا، استفاده بسیار هوشمندانه از فضای تابستان‌نشین و زمستان‌نشین در پلان خانه های قدیمی شیراز است. کاشی‌کاری‌های هفت‌رنگ با تصاویر پادشاهان باستانی و نقوش اسلیمی بر روی پیشانی عمارت، جلوه خاصی به حیاط آن بخشیده است. این بنا مرمت شده و به عنوان یک مرکز فرهنگی و هنری فعال است.

هتل‌های نزدیک خانه ضیائیان شیراز:

• هتل سنتی نیایش شیراز 
• هتل پارس شیراز 
• هتل بوتیک راز شیراز 

خانه صالحی شیراز

خانه صالحی از خانه‌های اواخر دوره قاجار است که در نزدیکی شاهچراغ و بازار وکیل قرار دارد. این عمارت دارای دو بخش اندرونی و بیرونی با اتاق‌های سه دری و پنج دری قرینه است. بدنه دیوارهای حیاط با گچ‌بری‌ها و تزئینات آجری برجسته آراسته شده است. امروزه این بنا به عنوان موزه لباس‌های سنتی و آیینی شیراز استفاده می‌شود و نمونه‌های ارزشمندی از پوشش اقوام مختلف استان فارس را در خود جای داده است.

هتل‌های نزدیک خانه صالحی شیراز:

• هتل بین‌الحرمین شیراز 
• هتل پارس شیراز 
• هتل سنتی سووشون شیراز 

خانه توکلی شیراز

خانه توکلی شیراز یکی از بناهای ارزشمند متعلق به اواخر دوره قاجار است که در بافت تاریخی و در نزدیکی محله اسحاق‌بیگ قرار دارد. این خانه به خاطر کاشی‌کاری‌های نفیس، ارسی‌های چوبی با شیشه‌های رنگی و گچ‌بری‌های ظریف سقفی شهرت دارد. پلان خانه های قدیمی شیراز در این بنا به صورت درون‌گرا طراحی شده و حیاط دنج آن با یک حوض سنگی در مرکز، فضایی بسیار آرامش‌بخش را ایجاد کرده است. پنجره‌های اتاق پنج‌دری این عمارت رو به حیاط باز می‌شوند و نور خورشید را به زیبایی منعکس می‌کنند.

هتل‌های نزدیک خانه توکلی شیراز:

• هتل بین‌الحرمین شیراز 
• هتل سنتی سووشون شیراز 
• هتل زندیه شیراز

خانه صابر شیراز

خانه صابر شیراز متعلق به اواخر دوره قاجار و اوایل دوره پهلوی است که توسط یکی از تجار سرشناس شیراز ساخته شد. ویژگی بارز این خانه، تقارن بسیار دقیق در معماری، ستون‌های گچ‌بری شده و سقف‌های چوبی نقاشی‌شده با موتیف‌های گل‌ومرغ است. این خانه یکی از بناهای ثبت‌شده ملی در بافت تاریخی شیراز است که کاربری موزه و گالری هنری دارد و هنر سنتی آجرکاری جنوب در نمای آن به زیبایی خودنمایی می‌کند.

هتل‌های نزدیک خانه صابر شیراز:

• هتل سنتی نیایش شیراز 
• بوتیک هتل اسدی شیراز 
• هتل ارگ شیراز 

عمارت شاپوری شیراز

عمارت شاپوری شیراز یکی از زیباترین باغ‌عمارت‌های اوایل دوره پهلوی است که طراحی آن تلفیقی از معماری سنتی ایرانی و معماری اروپایی (آرت نوو) است. این اثر که توسط معمار معروف، ابوالقاسم مهندسی، ساخته شده، دارای یک بالکن بزرگ با ستون‌های گچ‌بری شده است که مشرف به حوضی بزرگ و مدور در وسط باغ قرار دارد. برخلاف خانه‌های قاجاری، این عمارت معماری برون‌گرا دارد. امروزه این بنا به عنوان یکی از محبوب‌ترین خانه های سنتی شیراز رستوران و کافی‌شاپ فعالیت می‌کند و به دلیل شکوه بصری و نورپردازی فوق‌العاده‌اش در شب، مورد توجه گردشگران است. همچنین این مجموعه از بهترین عمارت های شیراز برای عروسی و عکاسی فرمالیته با هماهنگی قبلی به شمار می‌رود.

هتل‌های نزدیک عمارت شاپوری شیراز:

• هتل رودکی شیراز 
• هتل پارس شیراز 
• هتل هما شیراز 
• هتل اطلس شیراز 

خانه شوریده شیرازی

خانه شوریده شیرازی متعلق به شاعر نامدار و نابینای دوران قاجار، حاج محمدتقی شوریده شیرازی (ملقب به فصیح‌الملک)، است. این بنای تاریخی در نزدیکی بازار وکیل قرار گرفته و معماری ساده، بی‌پیرایه و صمیمی آن بازتابی از روح هنری و ادبی صاحب خانه است. اتاق‌های سه دری، سقف‌های چوبی ساده و دیوارهای کاه‌گلی این خانه، اتمسفر اصیل شیراز قدیم را به خوبی حفظ کرده است.

هتل‌های نزدیک خانه شوریده شیرازی:

• هتل ارگ شیراز 
• هتل زندیه شیراز 
• هتل سنتی راوی شیراز 

💡پیشنهاد خواندنی: خانه زینت الملک شیراز

خانه نصیرالملک شیراز

خانه نصیرالملک شیراز بخشی از مجموعه بزرگ تاریخی نصیرالملک (شامل مسجد، حمام و خانه) است که توسط میرزا حسن‌علی خان نصیر الملک ساخته شد. این خانه به عنوان یکی از اعیانی‌ترین بناهای تاریخی شیراز، تزئینات آینه‌کاری خیره‌کننده، پنجره‌های ارسی با گره‌چینی‌های چوبی ظریف و شیشه‌های رنگی بسیار منحصربه‌فردی دارد. شاه‌نشین این خانه با تالارهای جانبی متصل به آن، نمونه‌ای فوق‌العاده از شکوه معماری مسکونی قاجار است.

هتل‌های نزدیک خانه نصیرالملک شیراز:

• هتل بین‌الحرمین شیراز 
• هتل سنتی لشکری شیراز 
• هتل پارس شیراز 

خانه پرهامی شیراز

خانه پرهامی شیراز یکی از معروف‌ترین خانه‌های قاجاری در محله گود عربان (نزدیک مسجد نصیرالملک) است که با مرمتی اصولی جان تازه‌ای گرفته است. این عمارت امروزه به عنوان یکی از شناخته‌شده‌ترین اقامتگاه‌های بوم‌گردی و خانه های سنتی شیراز رستوران فعالیت می‌کند. حیاط باصفای این خانه با تخت‌های سنتی، حوض کوچک آبی‌رنگ، درختان بهارنارنج و منوی غذاهای سنتی مانند کلم‌پلو شیرازی، تجربه‌ای فراموش‌نشدنی از زندگی در خانه‌های قدیمی شیراز را برای مسافران رقم می‌زند.

هتل‌های نزدیک خانه پرهامی شیراز:

اگر قصد دارید در سفر خود به شیراز در نزدیکی این جاذبه تاریخی و قلب بافت قدیمی شهر اقامت کنید، گزینه‌های باکیفیتی در اطراف این منطقه قرار دارند. برای بررسی امکانات، مشاهده قیمت‌ها و رزرو هتل شیراز می‌توانید از لیست زیر انتخاب کنید:

• هتل بین‌الحرمین شیراز 
• هتل سنتی سووشون شیراز 
• هتل زندیه شیراز 

سوالات متداول خانه تاریخی شیراز

1. بافت تاریخی خانه‌های شیراز کجاست؟

عمدتاً در مرکز شهر، پیرامون بازار وکیل، مسجد نصیرالملک و محله‌های گود عربان و سنگ‌سیاه.

2. آیا می‌توان در این خانه‌ها اقامت کرد؟

بله؛ برخی از آن‌ها مانند خانه پرهامی و خانه زینت‌الملک به عنوان اقامتگاه بوم‌گردی و سنتی فعالیت می‌کنند.

3. بهترین جاذبه‌ها برای عکاسی و رستوران کدامند؟

عمارت شاپوری (برای عکاسی و رستوران) و نارنجستان قوام از زیباترین گزینه‌ها برای گردشگران هستند.

4. آیا امکان خرید خانه‌های قدیمی وجود دارد؟

خیر؛ اکثر این بناها تحت نظارت میراث فرهنگی هستند و کاربری‌های فرهنگی یا گردشگری دارند.

5. برای اقامت نزدیک این جاذبه‌ها چه کنیم؟

بهترین راه، بررسی لیست رزرو هتل شیراز و انتخاب هتلی در مرکز شهر است.