کاخ خورشید مشهد

کاخ خورشید مشهد کجاست؟

کاخ خورشید در استان خراسان رضوی، شهر کلات نادری و در میان باغی سرسبز قرار گرفته است. شهر کلات در شمال شرقی مشهد واقع شده و قرار گرفتن آن در میان رشته‌کوه‌های هزارمسجد، این منطقه را در طول تاریخ به یک قلعه طبیعی و غیرقابل نفوذ تبدیل کرده است.  

فاصله مشهد تا کاخ خورشید حدود ۱۵۰ کیلومتر است. برای دسترسی به این اثر تاریخی از مبدا مشهد، باید از خروجی شمالی شهر وارد جاده مشهد به کلات شوید. این مسیر کوهستانی، پرپیچ‌وخم و چشم‌نواز با گذر از گردنه‌های کوهستانی و تونل‌های مسیر، در مدت زمان تقریبی 2 ساعت و 30 دقیقه شما را به مرکز شهر کلات و سپس عمارت کاخ خورشید می‌رساند.

آدرس کاخ خورشید مشهد: استان خراسان رضوی، شهر کلات نادری، خیابان امام خمینی، انتهای خیابان کاخ خورشید

لوکیشن کاخ خورشید 

اطلاعات بازدید کاخ خورشید مشهد

برای داشتن یک تجربه لذت‌بخش از سفر به کلات نادری و بازدید از عمارت باشکوه کاخ خورشید، آگاهی از جزئیات اجرایی اهمیت ویژه‌ای دارد. با توجه به موقعیت جغرافیایی و مسیر دسترسی این بنا، پیشنهاد می‌کنیم پیش از حرکت، ساعات کاری و شرایط بازدید را بررسی کنید تا بتوانید با برنامه‌ریزی دقیق‌تری از زمان خود استفاده کرده و از سایر جاذبه‌های کلات نیز دیدن کنید. در جدول زیر، اطلاعات کاربردی برای گردشگران جمع‌آوری شده است:
 

تاریخچه کاخ خورشید مشهد

پیشینه احداث کاخ خورشید به سال‌های پایانی حکومت نادرشاه افشار بازمی‌گردد. نادرشاه پس از فتح هندوستان و به‌دست آوردن غنایم فراوان از جمله جواهرات معروف کوه نور و دریای نور، دستور داد تا عمارتی مجلل برای نگهداری این گنجینه‌ها و خزانه‌های سلطنتی در دژ نفوذ ناپذیر کلات احداث شود. نام این کاخ برگرفته از یکی از همسران نادر به نام «خورشید» است.

فرآیند ساخت عمارت با استفاده از معماران و هنرمندان هندی اسیر شده در کنار استادکاران ایرانی آغاز شد؛ اما با قتل ناگهانی نادرشاه در سال ۱۱۶۰ هجری قمری در قوچان، پروژه تکمیل این بنا نیمه‌کاره رها شد. بررسی دقیق بنا نشان می‌دهد بخش‌هایی از گچ‌بری‌ها و نماسازی‌های طبقه سوم ناتمام باقی مانده‌اند که گواهی بر متوقف شدن ناگهانی ساخت پس از مرگ پادشاه است.

معماری کاخ خورشید مشهد

معماری کاخ خورشید مشهد یکی از استثنایی‌ترین نمونه‌های پیوند هنر ایرانی با معماری گورکانی هند است. این عمارت در سه طبقه و روی سکویی هشت‌ضلعی با هشت پله ورودی ساخته شده و پیرامون آن را یک استوانه شیاردار (شبیه به 66 نیم‌ستون متصل) دربرگرفته است. نقش‌های حجاری‌شده روی سنگ‌های بیرونی بنا شامل میوه‌های گرمسیری مانند آناناس، موز و پرندگان بومی هندوستان است؛ تصاویری که در هنر معماری سنتی ایران مرسوم نبوده و حاصل هنرنمایی معماری هندی است.

ساختار کلی کاخ خورشید به بسیاری از خانه‌های تاریخی مشهد و بناهای دوره صفوی و افشاری شبیه است؛ با این حال، پلان استوانه‌ای بیرونی و تزیینات هنری خاصی که در آن به کار رفته، باعث شده تا این بنا هویتی کاملاً منحصربه‌فرد داشته باشد

تصاویر کاخ خورشید مشهد

نمای بیرونی کاخ خورشید ترکیبی چشم‌نواز از سنگ‌های سرخ و کرم‌رنگِ تراش‌خورده است. برجستگی‌های ظریف و ستون‌های استوانه‌ای این بنا در میان فضای سبز باغ، جلوه‌ای بی‌نظیر ایجاد کرده‌اند؛ گویی این عمارت، تلفیقی استادانه از قدرتِ یک دژ نظامی و ظرافتِ قصری شاهانه است. برای درک بهتر این شکوه معماری، تماشای عکس کاخ خورشید مشهد در گالری زیر را به شما پیشنهاد می‌کنیم:

بخش‌های مختلف کاخ خورشید مشهد

عمارت کاخ خورشید کلات ساختاری چندلایه و مهندسی‌شده دارد که از محوطه بیرونی تا بالاترین نقطه استوانه‌ای آن، کاربری‌ها و ظرافت‌های هنری متفاوتی را در خود جای داده است. در ادامه به این بخش بخش ها می پردازیم:

باغ و محوطه کاخ خورشید

این عمارت در میان باغی سرسبز با الگوی اصیل چهارباغ ایرانی جای گرفته است. در طراحی محوطه، حوض‌ها و آب‌نماهای طولی متعددی با فواره‌های سنگی به چشم می‌خورند که آب آن‌ها از قنات‌های تاریخی کلات سرچشمه می‌گیرد. وجود درختان کهنسال چنار و سرو در کنار مسیرهای سنگ‌فرش، فضایی باطراوت، آرام و باشکوه در پیرامون کاخ پدید آورده است.

نمای بیرونی کاخ خورشید

نمای خارجی بنا با سنگ‌های سرخ‌رنگ تراش‌خورده و مرغوب پوشانده شده است. بارزترین ویژگی این نما، نقوش برجسته حجاری‌شده روی سنگ‌هاست که شامل طرح گل‌ها، بوته‌ها، پرندگان بومی و میوه‌های گرمسیری نظیر آناناس و موز می‌شود؛ عناصری که کاملاً متاثر از هنر سنگ‌تراشان هندی دوران نادرشاه هستند و در معماری سنتی ایران نمونه مشابهی ندارند.

فضای داخلی کاخ خورشید 

فضای درونی کاخ با تقارن، تناسبات دقیق هندسی و گچ‌بری‌های چشم‌نواز طراحی شده است. استفاده از طاق‌های هلالی، مقرنس‌کاری‌های ظریف و رنگ‌آمیزی‌های چشمگیر با ورقه‌های طلا، فضایی اشرافی و در عین حال مستحکم پدید آورده است. نواری از کتیبه‌های مزین به سوره مبارکه نبأ به خط ثلث زرین نیز دور تا دور دیواره‌های میانی را زینت داده است.

زیرزمین کاخ خورشید

سرداب یا زیرزمین کاخ، فضایی هشت‌ضلعی و تاریک با دیواره‌های سنگی بسیار قطور و مقاوم است. این بخش به دلیل دمای خنک و ضریب امنیتی بالا، محل نگهداری خزاین سلطنتی، غنایم ارزشمند جنگی هندوستان و جواهراتی نظیر کوه نور بوده است؛ روایات تاریخی نشان می‌دهند در برهه‌هایی از این فضا به عنوان زندان موقت نیز استفاده می‌شده است.

طبقه همکف کاخ خورشید

طبقه همکف روی سکویی هشت‌ضلعی با ۸ پله سنگی قرار دارد و هسته مرکزی کاخ محسوب می‌شود. در این طبقه تالاری مرتفع با ورودی‌های چندگانه تعبیه شده که دسترسی سریع به بخش‌های جانبی را فراهم می‌کند. این سالن بزرگ با طاق‌نماها و مقرنس‌های گچی، محل برگزاری جلسات اداری، دیدارهای رسمی و اقامتگاه موقت درباریان بوده است.

موزه کاخ خورشید

موزه کاخ خورشید (موزه مردم‌شناسی کلات) در بخش زیرزمین عمارت قرار دارد. در این موزه با استفاده از مجسمه‌ها و ماکت‌های ملموس، سبک زندگی عشایر خراسان، آیین‌های سنتی مانند مراسم عروسی، مشاغل کهن، عطاری و ابزارآلات بافندگی و کشاورزی به نمایش درآمده است.

بازدید از این موزه نیازی به خرید بلیط جداگانه ندارد و با همان ورودی کاخ خورشید امکان‌پذیر است. همچنین در این بخش غرفه‌ای برای تهیه لباس‌های سنتی، ظروف محلی و کتاب‌های تاریخی مربوط به دوره افشاریه برپا شده است.

برج کاخ خورشید

برج استوانه‌ای شکل کاخ در بالاترین بخش عمارت خودنمایی می‌کند و از ۶۶ نیم‌ستون پیوسته تشکیل شده است. این فرم استوانه‌ای شیاردار، علاوه بر کاهش فشار باد و ایجاد زیبایی بصری، به عنوان یک برج دیده‌بانی ۳۶۰ درجه برای تسلط کامل بر ورودی‌ها و کل دشت کلات به کار می‌رفته است.

اتاق‌های کاخ خورشید

در پیرامون تالار مرکزی و طبقات، اتاق‌های متعدد تو در تو با ابعاد گوناگون قرار دارند. این اتاق‌ها مجهز به طاقچه‌ها، رف‌های گچ‌بری‌شده، شومینه‌های سنتی و روزنه‌هایی برای گردش طبیعی هوا هستند که برای اقامت همراهان، استراحت فرماندهان و امور تشریفاتی دربار طراحی شده بودند.

جاهای دیدنی نزدیک کاخ خورشید مشهد

بازدید از کاخ خورشید مشهد فقط به دیدن خود این بنای تاریخی محدود نمی‌شود و در اطراف آن، جاذبه‌های تاریخی و طبیعی دیگری هم وجود دارد که می‌توانند سفر شما را کامل‌تر کنند. منطقه کلات به‌خاطر موقعیت کوهستانی، پیشینه تاریخی و طبیعت بکرش، همیشه برای گردشگران جذاب بوده و اگر زمان کافی داشته باشید، دیدن مکان های زیر را پیشنهاد میکنیم:

• مسجد کبود گنبد کلات
• بند نادری کلات
• آبشار قره‌سو کلات
• کتیبه نادری کلات
• آبشار ارتکند کلات

این جاذبه‌ها هرکدام بخشی از تاریخ و طبیعت کلات را نشان می‌دهند و در کنار کاخ خورشید، یک برنامه گردشگری کامل و متنوع برای شما می‌سازند.

هتل های نزدیک کاخ خورشید مشهد

در شهرستان کلات، گزینه‌های اقامتی بیشتر به اقامتگاه‌های بوم‌گردی محلی و مهمان‌پذیرهای ساده محدود می‌شود. اما اگر به‌دنبال امکانات کامل‌تر، رفاه بیشتر و خدمات غذایی مناسب هستید، معمولاً اقامت در مشهد و انجام یک سفر یک‌روزه به کلات انتخاب بهتری است. با اقامت در هتل های سلف سرویس مشهد می‌توانید بعد از بازدید از جاذبه‌های تاریخی و طبیعی کلات، از خدمات اقامتی و پذیرایی باکیفیت‌تری بهره‌مند شوید. از گزینه‌های مناسب برای اقامت در این مسیر می‌توان به اقامتگاه سنتی طرقه کلات و دیگر اقامتگاه‌های بومی منطقه اشاره کرد. برای رزرو هتل از سامانه معتبر هتل بامن با شماره (1834-015) تماس بگیرید.